ÖZET

Bu çalışma, deneyim tasarımı alanında kullanılan yaklaşımların sistematik bir sınıflandırmasını sunmayı amaçlamaktadır. Tasarım yaklaşımları, proje hedeflerine ulaşmak için gerekli olan metodolojik çerçeveyi oluşturmakta ve uygulama sürecine yön vermektedir. Çok katmanlı yapısı bulunan bu yaklaşımlar, dijital ve fiziksel ortamlarda esnek şekilde uygulanabilme potansiyeli taşımaktadır. Yaklaşımların melez bir şekilde kullanabilmesi için de sınırlarının net tanımlanması gerekmektedir. Çalışma içerisinde gerçekleştirilen sınıflandırmayla yaklaşımların sınırları net olarak belirlenmiş hem tasarım eğitiminde hem de tasarım çözümlerinde tercih edilmesi için bir yol haritası ortaya koymak hedeflenmiştir.

Araştırmada, 1980’den günümüze kadar uzanan bir literatür taraması gerçekleştirilmiş olup, sistematik derleme yöntemi kullanılarak üç temel veritabanı taranmıştır. İlişkisel tarama modeli ve karşılaştırmalı analiz teknikleri sayesinde, farklı tasarım yaklaşımları arasındaki bağlantılar ortaya konmuş ve bunlar amaca yönelik bir sınıflandırmaya tabi tutulmuştur. Elde edilen bulgular, arayüz tasarımı süreçlerine etki eden kritik faktörleri açığa çıkarmıştır.

Çalışmanın temel katkısı, tasarım profesyonelleri ve araştırmacılar için metodolojik bir rehber niteliği taşıyan kapsamlı bir sınıflandırma sunmasıdır. Deneyim tasarımı yaklaşımlarının sistematik bir sınıflandırmasını sunarak, tasarım sürecinde karar vermeyi kolaylaştıran bir rehber niteliği taşımaktadır. Literatür taraması ve ilişkisel analiz yöntemleriyle oluşturulan sınıflandırma, farklı tasarım ihtiyaçlarına yönelik esnek ve uygulanabilir bir çerçeve çizmektedir. Bu çerçeve tasarım eğitim içerikleri için bir yol haritasıdır. Gelecek çalışmalarda, bu yaklaşımların dijital ve fiziksel ortamlardaki etkileşimini ölçen deneysel araştırmalar yapılabilir. Ayrıca, yapay zeka ve dinamik kullanıcı verileriyle desteklenmiş yeni tasarım metodolojileri geliştirilerek sınıflandırma modeli genişletilebilir. Ayrıca, gelecek çalışmalarda, bu modelin pratik verimi ve ölçme değerlendirmeye etkisi incelenebilir. Vaka çalışmaları ve disiplinlerarası uygulamalarla zenginleştirilebilir.

Anahtar sözcükler: İnsan bilgisayar etkileşimi, tasarım eğitimi, deneyim tasarımı, kullanıcı merkezli tasarım, sistematik derleme

YAZARLAR

Kemal ŞAHİN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Türkiye